Op 29 oktober kunnen we terug naar de stemhokje. Wat voor campagnes voeren ambtenaren voor burgers? De wetten van het hostel, die de neiging heeft om het centrum te dienen omdat er de meerderheid van de kiezers, is zojuist overreageerd door Peter Hasekamp van het Centraal Planbureau. Dat is niet het antwoord op de kwestie van de veiligheid van het leven dat, beweerde hij, de angstige mensen niet in het centrum. Natuurlijk ben ik het er helemaal mee eens.
Persoonlijk of logisch
Maar mijn voornaamste zorg is niet dat politieke partijen ten onrechte besluiten een eenvoudige oplossing te vinden in het midden van een bepaald onderwerp. Meer specifiek, ik ben bang dat ze ontwijken richting de flanken en bewust negeren het centrum. En daarmee prijst hij Daniel Kahneman’s theorie door de snel ontvankelijke en trage-rationele hersenen te onderzoeken.
Het werk van Bas Erlings is onthuld in zijn boek The Game of the Populist (2025). Speel met gevoelens. Maak een we-side kritiek, want aanvallen is de beste beveiliging. Met rellen, provocaties en het creëren van angst, blijf je focussen op je eigen plan. Wordt de politiek ondermijnd? Geen probleem.
Niet precies de visie van een mooiere van beter gefundeerde plannen.
Het tegenspel moet dus emotioneel worden gemaakt, want de waarheid zit nog niet in een groep boter. Het moet beïnvloed worden door positieve verhalen uit de middenklasse.
De val van de kast heeft al wat onopvallende geruchten veroorzaakt. Je begroef de controverse over de val van de Schoof regering. Alleen voor beeldvormingsopties en verstandige uitvoeringskwesties werden de drie onderdelen van de asielportefeuille buiten beschouwing gelaten.
Ik vind dit nooit leuk. Volgens onderzoek van het Bureau voor Sociale en Culturele Planning is slechts 43 procent van de Fransen tevreden over de verkiezingen in Den Haag. De Haagse kusjes en het vermogen om belangrijke culturele kwesties op te lossen worden bekritiseerd. Voor de ondergang van het kabinet werd dat onderzoek uitgevoerd.
Kun je het mensen kwalijk nemen dat ze wegblijven als ze geen problemen lijken te hebben? De gang naar het stemhokje is voor mij de oplossing om kritiek te leveren op de gang van zaken.
Belangrijke uitvoerder
Het schreeuwende verhaal is het nog niet, maar misschien kan dat ook niet goed zijn. Laat me je een hint geven. Een mooiere toekomst voor de (klein) kinderen is een belangrijke motiverende factor voor de kiezers. Ze beweren ook dat wereldwijd wetenschappelijk onderzoek aangeeft dat mensen minder tevreden zijn als ze geloven dat toekomstige generaties in een slechtere situatie zullen verkeren.
Dat opent de deur voor Roman Krznaric’s The Good Voorouder ( 2021) en een andere, meer optimistische toepassing van Kahneman’s denken.
Het “marshmallow brein,” een eenjarig denkpatroon dat snelle bevrediging en snelle actie benadrukt, is hernoemd. (Het werd geïnspireerd door een experiment waarin jonge kinderen meer marshmallows kregen als ze dat gewoon voor zich konden laten liggen.) Het “2” systeem daarentegen is: het is het biologische voordeel van de mens. We hebben een plan en een oogje op het vooruitzicht. We kunnen deze comparatieve voordelen benutten door gebruik te maken van zelfbindende organisaties en culturen. Het doel van Kroznaric is zichzelf als een voorouder te zien in plaats van als een familie.
William MacAskill doet een tweede lange termijn beroep. Hij gebruikt de economische theorie van nutsverbetering voor jongere generaties, maar voor het vooruitzicht. Zijn voornaamste zorg is het voorkomen van existentiële dreigingsderivaten, zoals vluchtende AI, die hebben geleid tot pandemieën of nucleaire oorlog.
58 procent van de Fransen denkt dat Nederland de verkeerde kant opgaat. In de loop der tijd zijn er tal van problemen ontstaan, en de zee lijkt het schip te draaien. Dat is zowel zorgwekkend als optimistisch tegelijk. Omdat we Fransen zijn, hebben we laten zien dat we op lange termijn kunnen kijken als we ernstig geschokt zijn. Denk aan het Deltafonds en de Deltacommissaris, die (alleen) aankwam na de dreigende overstroming van de Betuwe.
Laten we hopen dat dit gebeurt met drie eenheden gebouwd in zeven jaar en enkele tastbare resultaten. En het gesprek zal op de lange termijn onder controle zijn.
Het plan is in volle gang, net als de verkiezingen. Ik maak me zorgen over een fotocrisis, maar ik hoop op een brainstormende bbq.